Doe het kort geding niet tekort

Wie te lang wacht, kan de kortgedingrechter niet altijd meer inschakelen

Een bouwgeschil kan snel escaleren. Werken vallen stil, betalingen worden geblokkeerd, een bankgarantie dreigt te worden afgeroepen of een essentiële beslissing kan niet wachten op een gewone procedure. Het kort geding lijkt dan de logische uitweg. Toch is die procedure geen automatische noodrem. Wie ze wil gebruiken, moet onmiddellijk handelen: zelf veroorzaakte of door stilzitten ontstane urgentie wordt niet aanvaard.

Urgentie moet worden aangetoond

Een kort geding vereist concrete urgentie: er moet schade of ernstige hinder dreigen die een onmiddellijke beslissing noodzakelijk maakt. Die urgentie moet zowel bij de start van de zaak als op het moment van de uitspraak bestaan. Ook de gevraagde maatregel zelf moet dringend zijn. De rechter kijkt daarbij na of een gewone of andere bijzondere procedure nog tijdig een nuttig resultaat kan bieden, eventueel met kortere termijnen of een voorlopige maatregel in afwachting van een definitieve uitspraak.

Urgentie mag niet het gevolg zijn van het eigen handelen of stilzitten van de eiser. Wie een dreigend probleem kent maar niet meteen optreedt, kan zijn beroep op het kort geding zelf ondergraven. Ook nadat de voorbereiding is gestart, moet voortvarend worden gehandeld: de urgentie moet ononderbroken blijven bestaan tot aan de uitspraak.

Een voorlopige maatregel, geen eindbeslissing

Een uitspraak in kort geding is voorlopig en beslist het geschil niet definitief. De rechter mag inschatten hoe waarschijnlijk de rechten van beide partijen zijn en kan tijdelijke maatregelen bevelen om schade te voorkomen, een bestaande toestand te bewaren of bijkomend onderzoek mogelijk te maken. Hij mag de rechten van partijen echter niet definitief vastleggen: de rechter die later over de grond van de zaak oordeelt, moet nog anders kunnen beslissen.

Dat onderscheid is in bouwgeschillen doorslaggevend. Een maatregel bij uitstek in kort geding is de aanstelling van een gerechtsdeskundige om snel tegensprekelijke vaststellingen te doen. De deskundige legt de toestand van de werf vast terwijl alle betrokken partijen hun opmerkingen kunnen geven. Zo blijft het bewijs bewaard en kunnen de werken, zodra de nodige vaststellingen zijn gebeurd, zo snel mogelijk worden voortgezet. De gevraagde maatregel moet telkens aansluiten bij het dreigende nadeel en dringend, voorlopig en nog nuttig zijn. Een vordering die aansprakelijkheid, betaling of contractuele rechten definitief wil laten vastleggen, of een reeds uitgevoerde handeling onomkeerbaar wil terugdraaien, overschrijdt in beginsel die grens. De rechter weegt ook de belangen af: zijn de gevolgen voor de eiser zonder maatregel ernstiger dan de gevolgen voor de verweerder wanneer de maatregel wel wordt opgelegd?

De juiste procedure moet meteen worden gekozen

Een kort geding wordt normaal gestart met een dagvaarding. De dagvaardingstermijn bedraagt in principe twee dagen en kan door de voorzitter worden verkort. Bij een buitenlandse partij gelden de gewone verlengingsregels. Ook moet vooraf worden nagegaan welke rechtbank bevoegd is. Die korte termijnen vereisen dat de cliënt onmiddellijk feiten, stukken en betrokken partijen in kaart brengt. De tegenpartij kan nog tot kort voor de zitting schriftelijk verweer indienen, zodat van meet af aan scherp moet worden voorbereid en niet op een uitstel mag worden gerekend.

Ook na de uitspraak blijft de processtrategie belangrijk. Tegen een beschikking in kort geding of op eenzijdig verzoekschrift staan, afhankelijk van de procedure en de hoedanigheid van de betrokken partij, specifieke rechtsmiddelen open. Een kort geding vervangt bovendien niet noodzakelijk de procedure ten gronde. Wie een definitieve beslissing over aansprakelijkheid, betaling of contractuele rechten nodig heeft, doet er goed aan die bodemprocedure tijdig op te starten. Daarbij moeten ook verjarings- en vervaltermijnen afzonderlijk worden bewaakt. Het veiligstellen van de vordering gebeurt in beginsel door tijdig de juiste vordering ten gronde in te stellen, alleen een kort geding opstarten volstaat daarvoor niet noodzakelijk.

Extreme dringendheid: eenzijdig verzoekschrift

In uitzonderlijke omstandigheden kan de voorzitter via eenzijdig verzoekschrift een maatregel bevelen zonder dat de andere partij vooraf wordt gehoord. Daarvoor moet sprake zijn van volstrekte noodzakelijkheid: een tegensprekelijke procedure zou de maatregel onmogelijk of zinloos maken. De andere betrokken partij kan nadien tegen de beschikking opkomen. Omdat de rechter aanvankelijk slechts één versie van de feiten hoort, moeten de noodzaak, de gevraagde maatregel en alle relevante omstandigheden bijzonder zorgvuldig en volledig worden toegelicht.

Snel juridisch advies voorkomt verloren opties

Controleer vóór u een kort geding opstart minstens het volgende:

1. 01Is onmiddellijk opgetreden zodra de dreiging bekend werd, zodat de urgentie niet door eigen handelen of stilzitten is ontstaan?
2. 02Is de gevraagde maatregel voorlopig en voldoende urgent en nog nuttig, zonder de grond van de zaak definitief te regelen?
3. 03Is het ingeroepen recht voldoende aannemelijk en valt de belangenafweging in het voordeel van de gevraagde maatregel uit?
4. 04Zijn de juiste rechtbank, procedure en dagvaardingstermijn bepaald en is het kort geding de meest aangewezen optie?
5. 05Zijn alle betrokken partijen, bewijsstukken en feitelijke ontwikkelingen vooraf aan dagvaarding in beeld gebracht?
6. 06Moet tegelijk een procedure ten gronde worden voorbereid of opgestart en zijn alle verjarings- en vervaltermijnen gecontroleerd?

Feyaerts Law staat aannemers en ontwikkelaars bij wanneer een bouwgeschil snel ingrijpen vereist. Neem onmiddellijk contact op zodra een geschil dreigt te escaleren. Gelet op de urgentievereiste kan zelfs beperkt tijdsverlies de slaagkansen van een kort geding verminderen of die procedure uitsluiten. Een snelle analyse laat toe om de juiste procedure te kiezen, bewijs veilig te stellen en tijdig een doeltreffende maatregel te vragen.